کربنات باریم

نام آیوپاک

کربنات باریم

فرمول مولکولی

BaCO۳

سایر نام ها

ویتریت

خصوصیات

ویژگی ها

کربنات باریم ترکیبی شیمیایی با فرمول BaCO۳ و دارای بلورهای سفید رنگ است که جزء پرمصرف ترین نمک های باریم به حساب می آید و قابلیت حل شدن در آب را ندارد. در واقع کربنات باریم با هیدروکلریک اسید و نیتریک اسید واکنش نشان می دهد و ترکیبات محلول در آب را به وجود می آورد.

بر طبق آمارهای منتشر شده، مصرف عمده سنگ معدنی باریت بعد از گل حفاری در ساخت کربنات باریم است. تا سال ۱۹۶۹ تنها راه به دست آوردن کربنات باریم سنتز آن از باریت و یا سولفید باریم بود و به صورت طبیعی استخراج نشده بود. این ترکیب در ساخت تیتانات ها، فریت ها و دیرگدازها کاربرد دارد. از کاربردهای دیگر این ترکیب، توانایی آن در جذب اشعه ایکس جهت محافظت و جلوگیری از انتشار به ویژه در محیط های عکس برداری پزشکی است و به همین دلیل نیز از این ترکیب در جداره لوله های اشعه کاتدی و به ویژه در سلول های نوری تلویزیون استفاده می شود. کاربرد آن منجر به افزایش کیفیت و درخشندگی بالاتر رنگ های تصویر تلویزیون، به جهت پتاسیل های کاتدی بزرگ تر می شود.

علاوه بر کاربردهای ذکر شده، کربنات باریم در ساخت شیشه های طبی کاربرد دارد. افزودن آن به شیشه، شفافیت شیشه را بیشتر کرده و پراکنش نوری را در آن کاهش می دهد. علاوه بر آن، سختی بیشتری به شیشه بخشیده و آن را در برابر خراشیدگی مقاوم می سازد. این ترکیب به صورت بخشی یا کلی، می تواند سرب را از شیشه بلورین جدا سازد. از دیگر کاربردهای این ترکیب، بهبود بخشیدن روان شدگی در شیشه های مذاب است.

کاربردها

تبدیل سولفات های محلول به سولفات باریم غیرقابل حل: ترکیب اکسید باریم در داخل سرامیک یکی از موارد استفاده کربنات باریم در ساخت وسایل سفالی پخته شده است. در صورت عدم استفاده از کربنات باریم در ساخت این وسایل، سولفات های قابل حل موجود در سفال ها، رطوبت هوا را جذب نموده و انبساط حاصل می کنند و سرانجام خرد می شوند. علاوه براین در اثر خشک شدن سولفات های محلول موجود در سرامیک ها، حباب هایی بر سطح سرامیک ایجاد می شود. سولفات محلول موجود در توده سرامیکی مانع یکنواختی توده سرامیکی و همچنین مانع چسبندگی لعاب بر روی سرامیک می شود. اضافه کردن کربنات باریم به این مواد باعث تبدیل سولفات های محلول به سولفات باریم غیرقابل حل شده و مشکلات ذکر شده را برطرف می کند. برای ساخت لعاب مورد مصرف در سرامیک سازی نیز از کربنات باریم استفاده می شود. این ترکیب به مخلوط لعاب در جریان گداختن اضافه شده و سبب تبدیل کربنات باریم به اکسید باریم شده که این امر باعث افزایش سطح واکنش و غلظت لعاب ذوب شده می گردد و نهایتاً منجر به شفافیت سطح لعاب خواهد شد. لازم به ذکر است که می توان از کلرید و هیدروکسید باریم به جای کربنات باریم در سرامیک سازی نیز استفاده کرد ولی استفاده از کربنات باریم در لعاب بهتر بوده و باعث افزایش مقاومت در برابر هوازدگی می گردد.

کاربرد دیگر کربنات باریم در ساخت الکتروسرامیک ها است. این نوع سرامیک ها از اکسید و کربنات آهن به همراه باریم یا استرانسیم و سرب ساخته می شود. بخش کوچک ولی مهمی از کربنات باریم در این صنعت مورد استفاده قرار می گیرد. در ساخت الکتروسرامیک ها. کربنات باریم به تیتانات باریم (BaTiO۲) تبدیل می شود. این ترکیب در اثر واکنش میان کربنات باریم با اکسید تیتانیم در حالت جامد و در درجه حرارت بالا به وجود می آید. تیتانات باریم در ساخت دی الکتریک ها مورد استفاده قرار می گیرد.

فریت باریم نیز بخشی از مصرف کربنات باریم را تشکیل می دهد. از این ترکیبات در صنعت الکترونیک استفاده می شود و رشد این صنعت باعث افزایش میزان تقاضا برای کربنات باریم در سال های اخیر شده است. برخی از ترکیبات فریت باریم مانند Nb۲O۶(Ba,Sr) یا ( اس. بی. ان )، (Ba,Pb)Nb۲O۶ یا ( پی. بی ان ) و Sr(Ba)۸(Y,Zn,Cr) Nb۲O۶ Na۴ برای ساخت حافظه کامپیوتر استفاده می گردند.

از سایر موارد مصرف کربنات باریم می توان به تثبیت کننده چسب آهار، انعقاد پلاستیک های مصنوعی، در تولید کاغذهای عکاسی، حوضچه های الکترولیز تولید فلز روی، کنترل تفاله در آجرسازی، تهیه سم موش، حشره کش ها، میکروب کش ها و سموم کشاورزی، عامل ذوب کننده در جوشکاری، در ذوب کردن و تصفیه منیزیم، در استحصال ایندیم و بازیافت روی از تفاله اشاره کرد.